To, że influencerzy publikują w swoich mediach społecznościowych materiały sponsorowane, nie jest niczym nowym. Nie zawsze są one jednak oznaczone w odpowiedni sposób, co wielu internautów może wprowadzić w błąd. Gdy jednak sprawą zainteresuje się UOKiK, to mogą posypać się wysokie kary. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił Filipowi Chajzerowi, Dorocie Rabczewskiej oraz Małgorzacie Rozenek-Majdan zarzuty nieprawidłowego oznaczania treści reklamowych w mediach społecznościowych.
UOKiK przypomina, jak oznaczać reklamy w social mediach
Urząd przypomina, że działania promocyjne, za które pobierana jest opłata, a nie jest jasno wskazane, że są to treści sponsorowane, stanowi oszustwo i może być uznane za nieuczciwą praktykę na rynku. Nie dotyczy to wyłącznie tradycyjnych mediów, ale również popularnych platform społecznościowych. Żeby rozwiać wątpliwości osób publikujących sponsorowane materiały w sieci, UOKiK we wrześniu 2022 roku wydał rekomendacje ws. oznaczania reklam w social mediach.
Według nich każdy materiał zawierający przekaz handlowy, w zamian za korzyść materialną dla influencera lub twórcy internetowego (np. rabat, produkt), powinien być oznaczony jako materiał reklamowy i wskazywać na promowaną markę. Prezes UOKiK zaleca różne sposoby oznaczania, takie jak:
- #reklama lub [REKLAMA],
- #materiałreklamowy lub [MATERIAŁ REKLAMOWY],
- #współpracareklamowa lub [WSPÓŁPRACA REKLAMOWA],
- Płatna współpraca z marką XYZ,
- Reklama marki XYZ.
W swoich rekomendacjach urząd uwzględnił również kwestię autopromocji – posty promujące własne produkty lub usługi powinny zostać wyraźnie oznaczone jako AUTOPROMOCJA, a także prezenty – jeżeli influencer lub twórca internetowy otrzymuje paczkę PR po raz pierwszy, może to być oznaczone jako PREZENT, ale jeśli to nie jest pierwszy raz, bardziej adekwatne będzie określenie MATERIAŁ REKLAMOWY.
![Jak oznaczać reklamę i współpracę w social mediach - rekomendacje Prezesa UOKiK](https://www.tabletowo.pl/wp-content/uploads/2022/09/Jak-oznaczac-reklame-i-wspolprace-w-social-mediach-rekomendacje-Prezesa-UOKiK-zrodlo-UOKiK-1-1400x771.jpg)
UOKiK zwraca też uwagę, że twórcy powinni korzystać z narzędzi do oznaczania płatnej współpracy oferowanych przez platformę, na której zamieszczają swoje materiały. Z tego powodu w październiku 2022 roku Urząd udostępnił twórcom specjalnie przygotowany filtr AR do wykorzystania podczas oznaczania reklamy, autopromocji lub prezentu na Instagramie albo Facebooku. Pozwoli on w czytelny sposób oznaczać materiały o charakterze komercyjnym. Można go wyszukać po hasztagu #OznaczamReklamy.
![Jak oznaczać reklamę i współpracę w social mediach - rekomendacje Prezesa UOKiK](https://www.tabletowo.pl/wp-content/uploads/2022/09/Jak-oznaczac-reklame-i-wspolprace-w-social-mediach-rekomendacje-Prezesa-UOKiK-zrodlo-UOKiK-3-1400x771.jpg)
Chociaż filtr jest już dostępny jakiś czas, to muszę przyznać, że nie spotkałem się jeszcze w social mediach z przykładem jego wykorzystania przez influencerów.
Doda, Filip Chajzer i Małgorzata Rozenek-Majdan z zarzutami
Filip Chajzer oferuje działania promocyjne i reklamowe, wykorzystując swoje kanały społecznościowe. Na jego oficjalnej stronie internetowej widnieje informacja, że współpracuje z klientami, tworzy „oryginalne i autorskie rozwiązania marketingowe”. Wśród jego klientów znajdują się m.in. firma New Balance oraz salon samochodowy Skoda Auto Wimar. UOKiK wskazuje jednak, że w swoich publikacjach Chajzer niejasno informuje o charakterze reklamowym treści, chociaż niektórzy reklamodawcy umieszczają podobne posty z jego wizerunkiem. Prezes Urzędu dodaje, że dziennikarz jedynie wskazuje marki produktów – nie korzysta z funkcjonalności platformy do oznaczania płatnej współpracy i nie dodaje odpowiednich adnotacji w opisie lub bezpośrednio na zdjęciu lub wideo. Czasami używa na końcu wpisów oznaczenia #współpraca, które w ocenie Urzędu niejasno pokazuje charakter reklamowy tej działalności.
Podobne wątpliwości wykazał UOKiK w stosunku do działań Doroty Rabczewskiej (Dody). Celebrytka współpracuje z marką kosmetyczną Sodore oraz z agencją reklamową WhitePress, która zajmuje się promowaniem różnych marek i produktów. Chociaż piosenkarka w niektórych przypadkach oznacza swoje publikacje jako sponsorowane, to jednak nie zawsze robi to w sposób wystarczająco widoczny. Ponadto UOKiK stwierdził, że w niektórych wpisach Doda dodaje hashtag #reklama z kilku dniowym opóźnieniem. Urząd podkreśla, że takie oznaczenie powinno być dodane do materiału reklamowego natychmiast po publikacji, gdy jego zasięg jest największy i późniejsza edycja postu nie wystarczy.
Doda już się wytłumaczyła na swoim Instagramie:
W związku z postępowaniem na temat oznaczania reklam u celebrytkw na instagramie, BYĆ MOŻE skończy się on karą finansową dla influenserów ,którzy co chwila przyjmują nowe płatne współprace.Ja niezmiennie od 2 lat pracuje z 3 markami ( o ktorych moi followersi wiedzą doskonale) i nie dostaje wynagrodzenia za inne. Fakt iz zapomnę oznaczyć jednego story podczas mojej kampanii wizerunkowej która trwa rok ,nie zmienia faktu iż NIE JEST UKRYWANA. pisownia oryginalna
![Doda, Filip Chajzer i Małgorzata Rozenek-Majdan z zarzutami UOKiK](https://www.tabletowo.pl/wp-content/uploads/2023/02/Doda-Chajzer-Rozenek-Majdan-zarzuty-UOKiK-1400x771.png)
Według UOKiK również znana niegdyś jako Perfekcyjna Pani Domu Małgorzata Rozenek-Majdan swoje płatne współprace w mediach społecznościowych oznacza w sposób daleki od perfekcji. Publikuje ona reklamy produktów firm takich jak Henkel Polska, Noyo Pharm, Oceansapart, i AllNutrition na swoim koncie na Instagramie w postaci postów i relacji. Rozenek-Majdan nie korzysta jednak z funkcji Instagrama, która pozwala oznaczyć te publikacje jako sponsorowane. W niektórych przypadkach celebrytka umieszcza hashtag #współpraca, ale nie jest to jednoznaczne z charakterem komercyjnym działalności. Czasami hashtag #współpraca jest tak umieszczony, że jest niezauważalny dla konsumenta, np. jest ukryty pod nazwą profilu na górze lewej strony w publikacji Instastory.
Celebrytom grożą wysokie kary
Warto przypomnieć, że w podobnych postępowaniach prowadzonych wobec polskich influencerów w lipcu zeszłego roku posypały się kary. Nie dotyczyły one jednak bezpośrednio braku odpowiedniego oznaczania treści reklamowych. Wiązały się one z brakiem współpracy z Urzędem lub utrudnianiem prowadzenia działań wyjaśniających. Wówczas ukarani zostali:
- Kruszwil Marek Kruszel – 50 tysięcy złotych,
- MD Marcin Dubiel – 25 tysięcy złotych,
- Maffashion Julia Kuczyńska – 30 tysięcy złotych,
- Paweł Malinowski – 20 tysięcy złotych,
- Marcin Malczyński – 10 tysięcy złotych,
- Marley Marlena Sojka – 4 tysiące złotych.
W wyniku postępowania, prowadzonego w związku z zarzutami dla Dody, Filipa Chajzera i Małgorzaty Rozenek-Majdan UOKiK może nałożyć na celebrytów kary w wysokości do 10% ich rocznego obrotu.